Metody

Vojty

Metoda Vojty

to metoda neurofizjologiczna, czyli posiadająca podstawy w neurologii połączonej z prawidłowym rozwojem człowieka, bazująca na ruchach aktywnych, nie biernych. W podejściu terapeutycznym nadrzędnym organem kontrolującym spontaniczny rozwój motoryczny człowieka jest jego mózg, a cała terapia jest niejako zobrazowaniem jego funkcjonowania.
„Motoryka jest uzewnętrznieniem pracy ośrodkowego układu nerwowego” - prof. Henner Metodę Vojty określa się również jako METODĘ ODRUCHOWEJ LOKOMOCJI, bowiem prof. Vojta odkrył tzw. wzorce ruchowe, które warunkują prawidłową lokomocję człowieka (przesunięcie z pkt. A do pkt. B). Każdy z nas ma zakodowane te wzorce w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN) - w mózgu. Tak więc warunki lokomocji, które muszą być spełnione, by pacjent w aktywności spontanicznej poruszał się prawidłowo, czy też miał możliwość rozwoju mają taki sam charakter jak wzorce stosowane w terapii metodą Vojty (muszą spełniać takie same warunki, jak normalna motoryka dziecka czy dorosłego człowieka).
Musimy pamiętać, że cały nasz rozwój ruchowy mamy zakodowany genetycznie (determinanta genetyczna rozwoju) tzn., że każde dziecko ma zaprogramowany taki sam cykl rozwoju. Wzorce częściowe stosowane u pacjenta w czasie terapii, są więc zakodowane prawidłowo genetycznie. Oznacza to, że każdy z nas posiada je w mózgu, a terapia pozwala im się aktywować. Tzw. blokady, powstałe np. na skutek jakiś nieprawidłowości, nie pozwalają na prawidłowy przebieg rozwoju.
Obok genetyki nieodzownym dla prawidłowego rozwoju jest sfera mentalna (determinanta mentalna), ponieważ dla każdej funkcji potrzebujemy motywacji, bez której nic nie dzieje się w otaczającym nas świecie i która stanowi napęd dla każdego rozwoju (np. noworodek - potrzeba jedzenia, odwracania głowy do matki - motorem tej funkcji jest potrzeba przetrwania itd.; chęć poznawania świata).
Technicznie (wykonanie) metoda Vojty opiera się na tzw. prawidłowym wyzwoleniu stref w określonym kompleksie koordynacyjnym. W terapii motywacją są strefy, które powodują ściśle określoną aktywność.
Kompleks koordynacyjny odruchowej lokomocji to nic innego, jak metoda Vojty. Każdy kompleks koordynacyjny zachodzi globalnie (dotyczy całego ciała), oznacza to, że w trakcie jednego kompleksu (ćwiczenia) włączają się gry mięśniowe w całym organizmie (zachodzi globalnie, dotyczy całego ciała - pracują wszystkie mięśnie - nie trzeba oddzielnie ćwiczyć np. stopy, głowy czy kręgosłupa, bowiem w jednym ćwiczeniu aktywizują się wszystkie grupy mięśniowe z mięśniówką gałki ocznej, czy szczęki, języka włącznie.;) ). Np. we wzorcu odruchowego pełzania zawarte są analogie mięśniowe wzorców od 3 miesiąca do 3 roku życia - prowadząc terapię u dziecka w wieku 3 miesięcy juz przygotowuje się organizm do prawidłowego stania na jednej nodze w wieku 3 lat.
Metoda Vojty bazuje na kilku kompleksach koordynacyjnych, które aktywizowane są poprzez ściśle określoną pozycję wyjściową. Rodzic otrzymuje dokładną instrukcję od terapeuty, w jakiej pozycji ma ustawić całe ciało dziecka. Terapeuta uczy rodzica również dokładnej lokalizacji strefy wyzwalania, jak i kierunków lub punktu odniesienia dla jej wyzwalania. Wskazuje które odpowiedzi mięśniowe i ruchowe ze strefy są prawidłowe, a które są nieprawidłowe (tzw. mechanizmy uniku). Często spotyka się informację, że pacjent z problemami motorycznymi powinien być jak najwcześniej rehabilitowany. Dzieje się tak dlatego, iż pacjent taki wytwarza tzw. motoryczny wzorzec zastępczy (jest on zawsze wzorcem nieprawidłowym i patologicznym), który stanowi największą blokadę rozwoju. Niebezpiecznym jest jego utrwalenie w motoryce zarówno u niemowląt, jak i dorosłych. Utrwalenie nieprawidłowych wzorców zaczyna się od 6 tygodnia życia dziecka i osiąga szczyt pod koniec 1 roku życia. Prowadzi on do zablokowania rozwoju motorycznego i uniemożliwia pojawienie się kolejnych kamieni milowych w rozwoju dziecka. Dlatego właśnie bardzo ważna jest wczesna interwencja; wszelkie nieprawidłowości u dziecka powinny być szybko diagnozowane, ponieważ zbyt długie zwlekanie z terapią powoduje to, iż przebiega ona dużo trudniej.